Canh chua bạc hà: Lợi
hại khó lường!
Với
chuyên gia trong ngành dinh dưỡng thì bạc hà - thành
phần chủ yếu trong món canh chua, là món ăn làm
tăng axit uric không kém gì uống... bia! Ấy thế
mà số người để ý đến “khe hở” này khi chẩn đoán
và điều trị bệnh thống phong lại không nhiều.
Tác nhân
gây nên chứng gout
Nhiều người nay đã hiểu phần nào
về bệnh thống phong (bệnh gout) do tăng chất axit
uric trong máu khiến khớp ngón chân, ngón tay bị
sưng đau đến độ kêu trời không thấu. Đó là chưa
kể đến hậu quả khác như gai cột sống, sỏi thận,
bệnh ngoài da... hay thường gặp hơn nữa là tình
trạng mệt mỏi, đau không ra đau, bệnh không hẳn
bệnh. Cũng có nhiều người đã biết tại sao chất axit
uric, một loại phế phẩm từ chuỗi phản ứng thoái
biến chất đạm thuộc nhóm purin, lại tăng cao trong
máu rồi. Vì không được bài tiết kịp thời và đúng
mức nên kết tủa trong khớp, trên đường tiết niệu,
dưới da... làm khổ bệnh nhân, như trong trường hợp
của những người:
Hoại huyết như
sau cơn sốt rét, sau lần chấn thương
- Ăn quá nhiều chất đạm từ lòng heo,
da gà, cá mòi, lạp xưởng...
- Uống quá ít nước lại thêm thói quen nín tiểu trong
giờ làm việc
- Bị bệnh biến dưỡng như tiểu đường, cường tuyến
giáp...
- Lạm dụng dược phẩm như thuốc cảm, thuốc corticoid...
- Có bệnh trên đường tiết niệu như phì đại tiền
liệt tuyến, viêm bàng quang...
- Lạm dụng rượu bia.
Nhưng không phải ai cũng rõ là axit
uric có thể tăng cao, thậm chí tăng rất cao ngay
cả ở người không phạm vào các “trường quy” vừa kể.
Những kết quả
vừa cập nhật
Từ nhận xét là không ít bệnh nhân
bị tăng axit uric thấy rõ nhưng không hề uống bia,
cũng không lạm dụng thịt mỡ, chúng tôi đã tiến hành
một số khảo sát lâm sàng với kết quả như sau:
Trong số 20 người tuy cũng có thói
quen ăn canh chua nhưng là canh chua măng, hay canh
chua lá giang, thay vì bạc hà, thì tỷ lệ tăng axit
uric trong máu chỉ là 15%.
Trong số 50 đối tượng có lượng axit
uric trong máu cao hơn 7,5 mol (định mức sinh lý
tối đa là 5,5 mol) nhưng không uống bia, không lạm
dụng thịt mỡ, có 13 người ăn canh chua mỗi tuần
tối thiểu 2 lần. Số còn lại, 37 đối tượng, đều có
canh chua trong khẩu phần mỗi tuần tối thiểu 4 lần!
Phân tích tiền sử bệnh cho thấy 7
trong 10 trường hợp lên cơn đau như đau cắt ngang
khớp kèm theo triệu chứng sưng nóng đỏ xảy ra sau
một bữa cơm có canh chua bạc hà.
Trong nhóm thử nghiệm với 30 người
có thói quen uống bia và đã bị bệnh gout với xét
nghiệm sinh hoá rõ rệt, tất cả đối tượng thường
có món canh chua bạc hà trong bữa ăn đều có hàm
lượng acid uric cao hơn nhóm không mạnh miệng với
món này.
Trị số xét nghiệm của 14 trong số
20 người trước đó có lượng axit uric trong máu trong
khoảng 6,5 đến 7,5 mol trở lại bình thường sau hai
tuần không ăn canh chua bạc hà mà không cần dùng
thuốc.
Trên hai nhóm thử nghiệm trong 10
ngày liên tục, mỗi nhóm với hai mươi đối tượng đều
được điều trị bằng Zyloric 200 x 2 viên/ngày, có
thể giảm thiểu đến phân nửa lượng thuốc hàng ngày
trên nhóm cữ canh chua bạc hà nhưng hiệu năng vẫn
tương đồng với nhóm đối chiếu có món canh chua một
lần mỗi 2 ngày.
Hai tháng sau khi đã điều trị ổn
định, khi kiểm soát lượng axit uric trong máu cho
thấy hiện tượng tái phát chỉ xảy ra ở 7 trong số
30 bệnh nhân ăn canh chua bạc hà một cách tiết độ
theo kiểu mỗi tuần 1 lần mà thôi.
Lời kết
Canh chua bạc hà rõ ràng là món ăn
có mối liên hệ mật thiết với tình trạng tăng axit
uric trong máu.
Nhưng nếu phải kiêng món canh chua
bạc hà cá bông lau với vị ngọt, chua, cay pha trộn
độc đáo thì thà đừng là người... Việt! Ăn món canh
chua mà loại bỏ bạc hà thì thà chọn món khác còn
hơn! Nhưng chủ động giảm bớt số lần có món canh
chua bạc hà trên bàn ăn nếu đã bị bệnh gout, hay
khi lượng axit uric đã mấp mé giới hạn bệnh lý,
là quyết định vừa chính xác vừa khôn khéo. Nhờ đó
bạn vẫn còn cơ hội thưởng thức món canh chua, thay
vì đến lúc nào đó vừa phải nhịn đến phát thèm vừa
tốn tiền mua thuốc rồi sinh thêm bệnh... tức cành
hông!
(Theo BS Lương Lễ Hoàng - Sài Gòn
tiếp thị)